© 2017 YeloHouse.com

Tel. +669 8469 5924  

  • Facebook - Black Circle
  • Instagram - Black Circle

ศิลปะบนตาลปัตร: เข้าใจขนบ สร้างสรรค์อย่างไม่ขบถ

May 22, 2018

ถึงโค้งสัปดาห์สุดท้ายแล้วสำหรับการจัดแสดงนิทรรศการศิลปะ ‘กลับตาลปัตร’ ที่เยโลเฮ้าส์ ก่อนมาชมงานนี้หลายๆ คนคงจะสงสัยกันว่า ตาลปัตรเอาไว้ใช้ทำอะไรกันแน่? ซึ่งบางคนอาจจะได้คำตอบที่ตรงใจจากการมาชมงานนี้ และอีกหลายๆ คนอาจจะยิ่งนึกสงสัยว่าสิ่งนี้ควรนำไปใช้ทำอะไรถึงจะเหมาะ

 ที่มาของการ ‘กลับตาลปัตร’ ในครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงว่าจะทำให้ตาลปัตรดูแปลกตาไปจากรูปแบบที่เห็นอยู่ในปัจจุบันเท่านั้น แต่จริงๆ แล้ว คุณฮ่องเต้ (กนต์ธร เตโชฬาร) ภัณฑารักษ์ของงานตั้งใจจะสื่อว่า เดิมทีตาลปัตรก็เคยมีการออกแบบอย่างปราณีตบรรจง สวยงามลุ่มลึกแฝงไปด้วยความหมาย ไม่ต่างจากงานที่จัดแสดงในครั้งนี้ แต่เมื่อเวลาผ่านไป ผู้คนก็ให้ความสำคัญกับการออกแบบตาลปัตรน้อยลง จนเหลือเพียงการสั่งตามรูปแบบที่ร้านมีให้เลือก

ด้วยความอยากรู้ว่าวงการตาลปัตรเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรบ้าง ทีมเยโลเฮ้าส์จึงได้มีโอกาสแวะไปที่ร้าน ‘ลานโพธิ์’ ซึ่งตั้งอยู่ในย่านสังฆภัณฑ์เก่าแก่ใกล้กับเสาชิงช้า เพื่อไปทำความรู้จักกับตาลปัตรให้มากขึ้น ผ่านการพูดคุยกับคุณนันทิยา จันทรัตน์ เจ้าของร้านที่ได้เห็นความเปลี่ยนแปลงของวงการสังฆภัณฑ์และตาลปัตรมานานกว่า 30 ปี 

 เดินผ่านเสาชิงช้ามาทางถนนบำรุงเมืองฝั่งสี่กั๊กเสาชิงช้าเพียงนิดเดียวแล้วเลี้ยวขวาเข้าซอยนาวา เงยหน้าขึ้นนิด จะเจอกับป้ายร้านดีไซน์ร่วมสมัยพื้นหลังสีดำขลับ ตัดกับฟ้อนท์สีทองเขียนไว้ว่า ‘ลานโพธิ์’

ตรงมาถึงหน้าร้านที่สะดุดตาอย่างแรกคงจะหนีไม่พ้น ‘ตาลปัตร’ หลากหลายรูปแบบและสีสัน ปักวางบนแท่นเรียงกันให้คนได้เลือกดูง่ายๆ ซึ่งตาลปัตรจากร้านเดียวกันนี้เอง ที่คุณฮ่องเต้ กนต์ธร ภัณฑารักษ์ของงาน ‘กลับตาลปัตร’ ได้นำไปต่อยอดเป็นวัสดุในการสร้างผลงานศิลปะในครั้งนี้ เมื่อมาถึงร้านและพบปะกับเจ้าของแล้ว เราจึงเริ่มบทสนทนากับคุณนันทิยา ด้วยคำถามที่ว่า 

 

 

​รู้สึกอย่างไรเมื่อคุณฮ่องเต้มาบอกว่าจะนำตาลปัตรไปสร้างเป็นงานศิลปะเพื่อจัดแสดงในงานที่มีชื่อว่า ‘กลับตาลปัตร’ ?

 

สงสัยอยู่เหมือนกันว่าเค้าจะมาแนวไหน เพราะคำว่ากลับตาลปัตรนี่มันก็ให้ความรู้สึกแปลกอยู่แล้ว เค้าบอกว่าจะใช้วัสดุใหม่ๆ แนวคิดใหม่ๆ ซึ่งพี่มองว่าก่อนหน้านี้เค้าก็มีทำกันอยู่แล้วนะ แต่พอไปเห็นที่เค้าทำออกมา หลายๆ ชิ้นมันก็ต่างจากที่เราคิดไว้เหมือนกัน แต่ก็สงสัยว่าใครจะเป็นผู้ซื้อ เพราะคนใช้งานเนี่ยเป็นพระ ถึงพระท่านอยากได้แต่เวลาสวดท่านก็ต้องคำนึงถึงคนที่มาฟังด้วยใช่มั้ย เกิดถืออะไรที่แบบว่า เฮ้ย อะไรอ่ะ 

มันอาจจะได้กระแสโซเชียลว่าตาลปัตรนี้แปลก แต่ก็ไม่รู้ว่ากระแสวิจารณ์นี่จะออกมาอย่างไรเหมือนกันนะ ก็อยากรู้ มีพระซื้อไปไหมคะ? จริงๆ อย่างอันที่ฮ่องเต้ทำ ตาลปัตรไมโครโฟน(ฟังทำ2) คิดว่ามันดีนะ เป็นไอเดียที่เอาไปต่อยอดได้จริงๆ ว่านอกจากจะเป็นตาลปัตรแล้วมันยังใช้อะไรอย่างอื่นได้อีกรึเปล่า

 

​แล้วอย่างตาลปัตรที่วางขายอยู่ที่ร้าน ปกติใครเป็นคนซื้อ?

 

ลูกค้ามีทั้งพระและฆารวาส อย่างฆารวาสเค้าก็มาซื้อเพื่อไปถวายพระ ส่วนพระก็เป็นผู้ใช้เองโดยตรง สัดส่วนพอกัน คือพระเนี่ยมาซื้อเองในกรณีที่ท่านได้รับพัดยศ ก็จะมาสั่งเป็นที่ระลึกในงานฉลองพัดยศของท่าน ส่วนฆารวาสก็ซื้อถวายในงานมงคล อย่างงานบวช งานบุญขึ้นบ้าน ทำบุญบริษัท งานกฐิน ทอดผ้าป่า หรืองานอวมงคล เช่นงานศพ ซึ่งวัดที่มีคนมาถวายตลอดก็ต้องใช้ที่ถวายใหม่ แต่ถ้าเป็นวัดที่อยู่ต่างจังหวัดไม่ค่อยมีคนไปถวายก็ต้องใช้ซ้ำใช้เวียน

 รูปแบบของตาลปัตรที่ใช้ถวายในงานแต่ละประเภทแตกต่างกันรึเปล่า?

 

ข้อความบนตาลปัตรแต่ละงานมันก็จะต่างกันนะ อย่างงานสวดอภิธรรม ก็จะเป็นประมาณว่า ‘ไปไม่กลับ’ หรือ ‘ทำบุญถวายอุทิศให้....’ ส่วนรูปแบบนี่แล้วแต่คนที่มาสั่ง จริงๆ เราเปิดโอกาสให้เค้าเลือกนะ แต่ว่าโดยทั่วไปกับงานอย่างนี้เค้าจะไม่กล้าฉีกเท่าไหร่ เพราะจริงๆ มันก็คล้ายๆ วัฒนธรรมอยู่เหมือนกัน เกี่ยวกับศาสนานี่บางคนอยากแปลก แต่ว่าไม่กล้า เพราะเค้าก็จะถามว่า ‘มีใครทำมั้ย?’ อย่างแต่ก่อนที่ยังไม่มีการพิมพ์รูปลงไปบนตาลปัตร ก็จะมีลูกค้าที่อยากได้รูปเค้าเองบนตาลปัตรเลย เค้าก็จะถามว่าทำให้ได้มั้ย ซึ่งทางร้านเปิดกว้างสำหรับการดีไซน์ตาลปัตรรูปแบบต่างๆ อยู่แล้ว จริงๆ ถ้าคุณออกแบบมา ถ้าเราทำได้เราทำให้ นอกเสียจากว่ามันหมิ่นเหม่ว่าออกไปจะดูไม่เหมาะสมกับศาสนามั้ย ซึ่งก็ไม่มีนะ 

เทคนิคที่ทางร้านใช้ในการสร้างลวดลายบนตาลปัตรมีอะไรบ้าง?

 

มีทั้งงานปัก งานพิมพ์ งานปะ(แปะ) ฝังมุก งานวาดก็มีแต่ส่วนใหญ่จะเป็นวาดรูปไทยๆ รูปพระอะไรแบบนี้ อย่างแนวแอ็บสแตร็กมันจะไม่มีเนอะ ราคาก็เริ่มตั้งแต่ร้อยกว่าบาทจนถึงหลายพันขึ้นอยู่กับเทคนิคที่ใช้ ซึ่งจริงๆ คือเท่าที่เคยดูตาลปัตรเก่าๆ มันเหมือนเป็นมรดก ก็เหมือนศิลปะชิ้นอื่นๆ อาจจะเพราะพี่อยู่ในวงการนี้เลยรู้สึกว่า เฮ้ย มันสวยนะ แต่ว่าคนที่เค้าไม่ได้ใกล้ชิดอาจจะไม่ได้ศึกษาหรือสนใจ คือคิดว่ามันเป็นศิลปะแขนงหนึ่งที่ควรจะรักษาไว้ คนรุ่นใหม่ก็ช่วยกันสร้างสรรค์ได้ ช่วยกันอนุรักษ์ มองมันให้เป็นศิลปะชิ้นนึง 

 

​​วงการตาลปัตรเปลี่ยนไปมากน้อยแค่ไหนในระยะเวลา 30 กว่าปีมานี้?

 

เมื่อสามสิบปีก่อนมันจะมีแค่งานปักมือ ไม่ได้มีงานพิมพ์ เป็นรูปพระอย่างนี้ งานแปะ งานวาดไม่มี เดี๋ยวนี้มีช่างที่เค้ารับทำรูปแบบใหม่ๆ และอีกหน่อยคงมีมาแปลกๆ เรื่อยๆ คือมันก็พัฒนามาเยอะเหมือนกันนะคะ อาจจะเห็นว่าปัจจุบันคนเข้าวัดทำบุญกันน้อยลง แต่ถ้าพูดถึงในส่วนของตาลปัตร คนก็ยังนิยมสั่งทำกันอยู่ และค่อนข้างพิถีพิถันมากขึ้นกว่าแต่ก่อนด้วยซ้ำ แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับผู้สั่งทำว่าจะมีงบในการซื้อเท่าไหร่ ยิ่งละเอียดปราณีตมากราคามันก็สูงขึ้นตามกัน

 

———————

 

การที่ตาลปัตรไม่ได้มีดีไซน์ตายตัว ผู้สั่งทำสามารถออกแบบลวดลายลงไปได้ตามความต้องการ อาจมองได้ว่าตาลปัตรคือสมุดบันทึกภาพสะท้อนสังคมในแต่ละยุคสมัย ดังนั้นหากเราเข้าใจในขนบและวัตถุประสงค์ของการออกแบบตาลปัตรแล้ว คงไม่ใช่เรื่องผิดหรือยากอะไรเลยถ้าเราจะต่อยอดสร้างสรรค์ผลงานศิลปะลงบนตาลปัตรตามแนวคิดที่ตั้งใจจะถ่ายทอดออกมา

 

สำหรับนิทรรศการศิลปะ ‘กลับตาลปัตร’ ผู้ชมงานจะได้พบกับตาลปัตรกว่า 20 ชิ้น จากศิลปินกว่า 14 ท่าน ผ่านการออกแบบจากหลากหลายเทคนิคการผลิต ซึ่งแต่ละชิ้นงานถูกแฝงไว้ด้วยข้อความเตือนใจ เตือนสติทั้งตนเองและคนอื่นได้เป็นอย่างดี ใครที่ยังไม่ได้มาสามารถตามมาชมงานได้ที่ YELO House จนถึงวันอาทิตย์ที่ 27 พ.ค. 61 นี้ เวลาทำการ 11:00 - 20:00 น.

 

 

ช่องทางติดต่อร้านลานโพธิ์สังฆภัณฑ์

 

www.lanpo-bkk.com 

Call: 02 224 9010, 086 520 1320

FB: ร้านลานโพธิ์

IG: lanpo_sangkapan

Address: 173-175 ซ.นาวา ถ.บำรุงเมือง แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร กทม10200

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Featured Posts

I'm busy working on my blog posts. Watch this space!

Please reload

Recent Posts

November 11, 2018

Please reload

Archive